(Tiếng Việt ở bên dưới)

Après son exposition personnelle « Gió #1» au Musée des Beaux-Arts de Hô Chi Minh-Ville, qui avait fortement marqué le public, Kim Chi poursuit le souffle de ce vent jusqu’à Paris avec « Gió #2 ». Le déplacement d’une exposition à l’autre éclaire aussi cette idée de passage qui traverse la vie intérieure de la création, le parcours vécu de l’artiste et sa recherche d’une place, d’un lieu auquel appartenir. Cette recherche est celle de la peintre, mais aussi celle de l’homme qui habite ses tableaux.

Kim Chi peint avec une puissante force expressionniste. Sa peinture ouvre sur un monde étrange, fait de couleurs profondes et sombres, où des cortèges humains avancent d’un pas lourd dans la nuit naissante. Ce n’est pas la réalité telle que nous la connaissons. C’est peut-être une réalité mystérieuse, une réalité irrationnelle de l’esprit, dont il nous faudrait déchiffrer les signes. Ses œuvres donnent à voir un monde obscur, des groupes d’êtres dont la singularité demeure indistincte et qui semblent, dans leur état sauvage et instinctif, traverser des espaces incertains, sans contours ni destination visible. Ce sont peut-être les fragments tombés des combats de l’esprit, ces combats menés pour rendre à la vie intérieure quelque paix, quelque lumière.

Dans la plupart des tableaux de Kim Chi, nous retrouvons ces étranges traversées. L’homme est un être toujours en chemin, sans pourtant savoir d’où il vient ni vers où il va. Comme chez beaucoup d’artistes vietnamiens vivant à l’étranger, le passage entre différents lieux de vie, la migration et l’éloignement de la terre natale, vécus comme une forme d’exil existentiel, occupent une place importante dans sa création. Dans ses tableaux, les groupes, les cortèges semblent avoir perdu les traits qui distinguent un individu ; et cependant aucun lien ne paraît véritablement les unir. Ce ne sont que des êtres solitaires qui existent les uns auprès des autres. Les foules, les corps et les paysages aux contours brouillés se mêlent, jusqu’à former un état intérieur plutôt qu’à raconter une histoire précise. Dans l’histoire de la peinture expressionniste, l’angoisse, l’isolement et l’insécurité de l’homme moderne constituent un thème essentiel.

La puissance expressive et obsédante de la peinture de Kim Chi ne réside pas seulement dans ce qu’elle représente. Elle saisit souvent le spectateur dès le premier regard. Les couleurs sont chargées d’émotion ; le geste pictural est vigoureux, engagé dans l’action. Des traits griffés, horizontaux ou obliques, font entendre quelque chose du sifflement d’un vent froid. Des traînées de peinture effacent les corps et les mêlent à l’espace. Tout concourt à un langage d’une même force expressive. Il donne à voir une traversée de l’humanité, à travers des espaces qui semblent plongés dans l’ignorance, ou appartenir à un monde antérieur à la civilisation, à la recherche d’un sens à l’existence, d’un lieu auquel appartenir.

Vivre et créer loin de sa terre natale, dans un milieu nouveau ; porter les blessures du corps et de l’esprit reçues dans le passé ; garder en soi les souvenirs du pays, auxquels se mêlent les mémoires collectives de la guerre et de la société… Tout cela peut faire naître, dans la vie intérieure de la peintre, des émotions profondes et complexes qui demandent à être comprises et exprimées par l’art. C’est peut-être pourquoi elle demeure si attachée à la création, et voit en elle une manière de trouver l’apaisement et le bonheur. Avec l’espoir que sa peinture puisse aussi rencontrer, autour d’elle, tant d’autres destinées, tant d’autres âmes sensibles qui lui ressemblent.

Que cette nouvelle exposition personnelle soit pour la peintre une belle réussite !

Saïgon, le 11 septembre 2026

Lương Lưu Biên, peintre

Gió #2 của Nguyễn Kim Chi: Hành trình nội tâm kiếm tìm ý nghĩa sống 

Sau triển lãm cá nhân “Gió #1” khá ấn tượng với công chúng mỹ thuật tại Bảo tàng Mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh, nữ họa sĩ Kim Chi đã tiếp tục thổi cơn gió này đến Paris với triển lãm “Gió #2”. Sự dịch chuyển của hai sự kiện cũng làm rõ ý niệm về chuyển dịch trong tâm lý sáng tác, hành trình sống thực tế và trạng thái định vị, tìm kiếm sự thuộc về của họa sĩ cũng như con người bên trong loạt tác phẩm.

Kim Chi vẽ với tinh thần Biểu hiện rất mạnh mẽ, hội họa của cô là một thế giới kỳ lạ với màu sắc sâu tối và hàng đoàn người lầm lũi trong chập choạng đêm. Đây không phải là hiện thực, nó có lẽ là một thế giới hiện thực huyền bí, hiện thực phi lý của tâm trí cần được giải mã. Những tác phẩm của cô mô tả một thế giới tối tăm, những đoàn người không rõ nhân vị và hoang dại, bản năng thường là băng qua những vùng không gian mông lung, vô định, không thấy đích đến. Đó có lẽ là những mảnh rơi vỡ ra từ các cuộc chiến tâm trí nhằm mang lại hòa bình, anh sáng cho nội tâm.

Người ta thấy trong đa số tranh Kim Chi là những hành trình kỳ lạ. Con người là những sinh thể luôn ở trên một hành trình nhưng không hề biết mình từ đâu và đang đi về đâu. Và cũng như nhiều nghệ sĩ Việt kiều khác, hành trình chuyển dịch giữa các không gian sống, hành trình di cư, tha hương như một tình trạng lưu đày hiện sinh luôn là đặc điểm quan trọng trong sáng tác của họ. Trong tranh Chi, những nhóm người, đoàn người này dường như không còn mang tính cá nhân và cũng không kết nối với nhau. Đó chỉ là những cá thể cô đơn tồn tại bên cạnh nhau, những đám đông, hình thể và phong cảnh mờ nhòe trộn vào nhau cuối cùng tạo nên một trạng thái tâm lý hơn là diễn tả một câu chuyện cụ thể. Trong lịch sử hội họa Biểu hiện, sự lo âu, cô lập và bất an của con người hiện đại là một chủ đề quan trọng.

Sức biểu hiện mạnh mẽ và ám ảnh trong tranh Kim Chi không chỉ nằm ở nội dung, nó thường lập tức gây cuốn hút, hấp dẫn đến người xem ngay từ phút đầu. Màu sắc ám ảnh nhiều cảm xúc, bút pháp mạnh mẽ mang tính hành động. Những nét rạch xước ngang, xéo như tiếng rít của gió lạnh. Những vệt sơn xóa nhòa hình thể lẫn vào không gian, tất cả tạo nên một ngôn ngữ đồng nhất tính biểu hiện. Nó trình hiện một hành trình của loài người nói chung vượt qua những không gian dường như vô minh hay thế giới tiền văn minh để tìm kiếm một ý nghĩa sống, một nơi thuộc về nào đó.

Hành trình sống và sáng tác tha hương ở môi trường mới, cùng những tổn thương tinh thần và thể chất trong quá khứ của mình, ký ức về quê hương cộng với những ký ức tập thể về chiến tranh và xã hội… có thể khiến nội tâm họa sĩ trải nghiệm những cảm xúc tâm lý sâu sắc và phức tạp cần diễn giải, biểu hiện ra bằng con đường nghệ thuật. Có lẽ vì vậy họa sĩ đã gắn bó và coi công việc sáng tác nghệ thuật như một cách thức giúp cô có được sự bình ổn và hạnh phúc. Và hy vọng nó cũng tạo được sự đồng cảm với rất nhiều những thân phận, những tâm hồn nhạy cảm tương tự xung quanh.

Chúc nữ họa sĩ có thêm một triển lãm cá nhân thành công !

Sài gòn, 11/09/2026.

Hoạ sĩ Lương Lưu Biên.

La peine est singulière, la solitude est universelle

Il semble que l’homme porte toujours en lui quelque fleuve. Il y a le fleuve de la mémoire, le fleuve du temps ; il y a aussi ces courants invisibles qui nous arrachent à quelque lieu pour nous conduire vers un autre. Mais, quelque part entre les rives et les grèves de l’existence, il nous faut pourtant nous demander vers où nous allons, et qui demeurera auprès de nous lorsque la nuit descendra.

Devant l’œuvre de quelque artiste vietnamien vivant à l’étranger, une première prévision incline aisément le public à recourir à des mots devenus familiers : « outre-mer », exil, nostalgie, rupture, identité… Ils sont devenus si nombreux qu’ils ressemblent à ces étiquettes que l’on appose sur une œuvre avant même que celle-ci ait eu le temps de faire entendre sa propre voix. Chez Kim Chi NGUYEN, au contraire, après avoir traversé un processus de transformation qui la conduit hors de la géographie d’une patrie particulière, la peinture semble se tenir entre des frontières vacillantes.

Kim Chi est née à Cao Lanh. Elle a grandi dans un milieu de peinture académique, fut professeur d’arts plastiques à l’Université de Đong Thap, puis s’installa en France au commencement des années 2010. Les changements de géographie entraînèrent avec eux des changements dans sa pratique artistique. Du réalisme, passant par le portrait, elle alla peu à peu vers l’expression. Et cependant une chose, presque, ne changea point : l’homme demeure au centre de la peinture de Kim Chi. Les paysans, les marchands, les visages des portraits, les groupes nombreux d’aujourd’hui appartiennent tous à un monde où l’homme se trouve face à lui-même, face à autrui et face aux incertitudes de l’existence.

Ainsi, s’il fallait un mot pour entrer dans le monde de Kim Chi, ce serait peut-être celui de mouvement. Traversant peut s’entendre comme aller à travers, franchir. Le vent dans le ciel, le vent en nous place l’un auprès de l’autre un mouvement extérieur et un mouvement intérieur. Le vent dans le ciel et le vent dans l’homme. Les deux fleuves, Cao Lanh et l’Andelle, le lieu où elle est née et celui où elle vit aujourd’hui, se rejoignent eux aussi dans la mémoire de la peintre. Le fleuve paraît immobile à sa surface, mais sous cette eau tranquille demeurent toujours de puissants courants cachés, comme Kim Chi se représente elle-même sa peinture. La palette peut être retenue, les images peuvent être sombres et graves ; mais sous la surface du tableau demeure une force qui roule et se soulève.

Regardons Ne lâche pas ma main N22. Nous éprouvons presque cette énergie avant même d’avoir reconnu chacun des personnages. Une foule marche vers l’avant, ou bien se trouve entraînée vers l’avant, parmi des traits de pinceau obliques, serrés, denses et violents. Le ciel, la terre, les corps et l’ombre ne cessent de s’envahir les uns les autres. La figure humaine apparaît, puis se dissout dans l’espace. Les visages ont presque disparu ; il ne reste que des masses de têtes, d’épaules, de dos, de bras, quelques traînées de couleur suffisantes à évoquer la présence d’un homme, solitaire et précaire, parmi la multitude des êtres.

Kim Chi fut autrefois peintre de portraits. Le portrait, par essence, est l’art d’établir un individu. Un visage permet à l’homme d’être reconnu, nommé, distingué des autres. Dans les œuvres récentes de l’artiste, le processus semble se produire en sens inverse. La forme est simplifiée, le visage s’efface, l’individu se mêle à la foule. Kim Chi peignait autrefois le portrait afin de reconnaître un homme. Maintenant, elle efface le visage afin de reconnaître l’homme.

C’est alors que le grotesque apparaît. Le grotesque, ici, ne réside pas dans l’étrangeté de la forme. Il réside dans l’instabilité même des limites du corps. Les corps peints ne sont plus des objets clos. Ils s’ouvrent, coulent les uns dans les autres, pénètrent le fond du tableau ; les traits du pinceau les traversent, les entraînent avec le mouvement de l’espace. Selon la lecture de Mikhaïl Bakhtine, le corps grotesque demeure toujours ouvert, en contact avec le monde et se transformant avec lui. Cette idée rejoint assez précisément ce qui se produit à la surface des peintures de Kim Chi. L’homme ne se tient plus dans l’espace comme un sujet isolé. Il devient une partie de cet espace en mouvement.

Mais être nombreux ne signifie pas nécessairement cesser d’être seul. Dans la série Ne lâche pas ma main, les personnages sont très proches les uns des autres ; pourtant chaque forme semble encore porter avec elle sa propre région d’ombre. Ils se tournent tous vers une même direction, mais aucune communauté véritable ne se laisse clairement discerner. Le titre lui-même ouvre un autre paradoxe. Ne lâche pas ma main, « ne me lâche pas la main », ressemble à un appel au secours, alors que l’image ne nous donne aucun geste véritable de mains qui se tiennent. La phrase devient ainsi davantage un désir qu’une description. Lorsque les visages se sont effacés, lorsque l’individu se dissout dans la foule, ce qui reste peut-être pour attester la présence de l’autre, c’est la main.

Si Ne lâche pas ma main est le mouvement dans l’inquiétude, Tout va bien nous conduit vers un état de rassemblement. Des corps nus se tiennent debout ou assis les uns auprès des autres dans un espace obscur. Ici encore, le corps est déconstruit. Têtes, épaules, dos, bras et plages de couleur se mêlent, s’inclinent, se brouillent, se dissolvent dans la lumière, se fondent dans l’ombre, au point que nous ne savons parfois plus où passe la dernière limite d’un corps. Ceux qui se trouvent derrière deviennent presque des ombres. L’espace enveloppe l’homme, et dans le même temps l’homme se dissout dans l’espace.

Tout va bien, « tout va bien », devient une phrase quelque peu paradoxale. À regarder le monde du tableau, il serait difficile d’affirmer que tout va réellement bien. Une inquiétude demeure dans ces formes instables, dans ces visages indistincts, dans cette lumière qui tout ensemble fait apparaître l’homme et le dérobe. Mais c’est précisément pour cela que la phrase acquiert son poids : elle ressemble à une parole de réconfort que l’on adresse à soi-même au milieu de la nuit.

C’est peut-être ici seulement que nous commençons à comprendre le rôle de la lumière dans la peinture de Kim Chi. Ce n’est pas une lumière simple, venue pour chasser les ténèbres. Sa lumière se divise souvent en plaques de bleu, de blanc, d’orange, de brun rougeâtre ; elle traverse les corps et l’espace. Elle fait apparaître l’homme et, dans le même instant, le fait disparaître. Le souvenir des lampes à huile de Cao Lanh, l’ombre des parents, des hommes allant travailler aux champs, des marchands du marché, du grand-père portant une lampe le long de la digue, semble avoir été transformé en une sorte de grammaire de la lumière et de l’ombre.

Ainsi La lumière est revenue, « la lumière est revenue », n’est pas davantage une négation des ténèbres. La lumière ne prend son sens que parce que l’ombre demeure, comme demeure une loi de dualité. Plus la nuit est profonde, plus la venue de la lumière devient nécessaire. La lumière, dans sa splendeur, commence à rayonner le plus vivement dans ces heures de solitude, de silence et de douleur. Dans le monde de Kim Chi, l’espérance ne naît pas de l’oubli des obscurités de l’existence. Elle réside dans la possibilité que les hommes continuent à se reconnaître au milieu de ces obscurités.

C’est aussi là que le singulier commence à aller vers l’universel. Cao Lanh appartient à Kim Chi. Le grand-père, le fleuve, la lampe à huile, les travailleurs de ses souvenirs d’enfance appartiennent eux aussi à une existence particulière. Mais lorsqu’ils entrent dans la peinture, ces images perdent peu à peu leur identité locale pour devenir les silhouettes de l’homme. Le spectateur n’a pas besoin d’être né à Đong Thap, d’avoir vécu au bord du Mékong ou d’avoir connu son enfance sous la lumière d’une lampe à huile pour reconnaître quelque chose qui lui appartienne en propre.

Les mouvements dans les tableaux de Nguyễn Kim Chi ne conduisent vers aucune destination déterminée. Ils continuent d’emporter l’homme à travers l’obscurité, à travers les formes qui se défont, à travers les distances que l’on croirait impossibles à combler. Au milieu de cette incertitude, Ne lâche pas ma main devient soudain une parole simple et obsédante : Ne me lâche pas la main. Lorsque le visage a perdu le pouvoir de reconnaître un individu, lorsque le corps n’est plus nettement séparé du monde qui l’entoure, le contact de l’un avec l’autre est peut-être le dernier signe d’une existence qui désire encore être retenue. La peine, ou le secret douloureux, appartient à une vie singulière ; mais la solitude n’a pas de frontière. Et c’est précisément en ce point que la peinture de Kim Chi NGUYEN s’éloigne de l’histoire d’une femme qui a quitté Cao Lanh pour vivre auprès de l’Andelle, afin de toucher à un état que chacun peut éprouver au plus intime de soi-même.

La peine est singulière, mais la solitude est universelle…

Minh Quan PHAM (Le critique d’art)
Traduction : Phương Bize

Hình như con người luôn mang theo mình một dòng sông. Có dòng sông của ký ức, có dòng sông của thời gian, cũng có những dòng chảy vô hình đưa ta rời khỏi một nơi chốn để đến một nơi chốn khác. Nhưng rồi, ở đâu đó giữa những bờ bãi của đời sống, ta vẫn phải tự hỏi mình đang đi về đâu, và ai sẽ còn ở bên khi bóng tối buông xuống.

Trước tác phẩm của một nghệ sĩ Việt nào đó sống ở nước ngoài, tiên kiến dễ thôi thúc công chúng tiếp nhận tìm đến những từ đã trở nên quen thuộc như “hải ngoại,” ly hương, hoài niệm, đứt gãy, căn cước… nhiều đến nỗi chúng giống như những chiếc nhãn được đặt sẵn lên tác phẩm trước khi tác phẩm kịp tự lên tiếng. Với Nguyễn Kim Chi, đi qua một quá trình chuyển hóa để bước ra khỏi địa lý của một quê hương cụ thể, hội họa giống như ở giữa những bờ biên chênh vênh. 

Kim Chi sinh ra ở Cao Lãnh, trưởng thành trong một môi trường hội họa hàn lâm, từng là giảng viên mỹ thuật tại Đại học Đồng Tháp, rồi sang Pháp định cư từ đầu những năm 2010. Những thay đổi về địa lý kéo theo những thay đổi trong thực hành nghệ thuật. Từ hiện thực, qua chân dung, chị dần đi tới biểu hiện. Thế nhưng có một điều gần như không thay đổi, ấy là con người vẫn ở trung tâm của hội họa Kim Chi. Những nông dân, người buôn bán, những gương mặt trong chân dung, những nhóm người đông đúc hôm nay đều cùng thuộc về một thế giới mà ở đó con người phải đối diện với chính mình, với người khác và với những bất định của tồn tại.

Bởi vậy, nếu cần một từ để bước vào thế giới của Kim Chi, có lẽ đó là chuyển động. Traversant có thể hiểu là đi qua, băng qua. Le vent dans le ciel, le vent en nous đặt một chuyển động bên ngoài cạnh một chuyển động bên trong. Gió ở trên trời và gió ở trong người. Hai dòng sông Cao Lãnh và Andelle, nơi sinh ra và nơi đang sống, cũng gặp nhau trong ký ức của họa sĩ. Dòng sông tưởng như phẳng lặng trên bề mặt nhưng luôn có những luồng chảy mạnh mẽ ẩn tàng bên dưới, giống như cách Kim Chi hình dung về chính hội họa của mình. Bảng màu có thể tiết chế, hình ảnh có thể trầm tối, nhưng bên trong mặt tranh luôn có một nguồn năng lượng đang cuộn trào.

Thử nhìn tác phẩm Ne lâche pas ma main N22, ta gần như cảm thấy nguồn năng lượng ấy trước khi kịp nhận ra từng nhân vật. Một đám đông đang đi về phía trước, hoặc đang bị cuốn về phía trước, giữa những vệt cọ xiên chéo, dày đặc và dữ dội. Bầu trời, mặt đất, thân thể và bóng tối liên tục xâm lấn lẫn nhau. Hình người hiện ra rồi lại tan vào không gian. Những khuôn mặt hầu như biến mất, chỉ còn những khối đầu, vai, lưng, cánh tay và những vệt màu đủ để gợi nên sự hiện diện của một con người chơi vơi giữa trập trùng bản thể.

Kim Chi từng là họa sĩ chân dung. Chân dung/portraiture, về bản chất, là nghệ thuật xác lập một cá thể. Một khuôn mặt giúp con người được nhận diện, được gọi tên, được phân biệt khỏi những người khác. Trong những tác phẩm gần đây của chị, quá trình ấy dường như diễn ra theo chiều ngược lại. Hình thể được giản lược, khuôn mặt bị xóa nhòa, cá nhân hòa vào đám đông. Kim Chi từng vẽ chân dung để nhận diện một con người. Giờ đây, chị làm mờ khuôn mặt để nhận ra con người.

Đó cũng là lúc cái nghịch dị xuất hiện. Nghịch dị (grotesque) ở đây không nằm ở sự kỳ quái của hình hài. Nó nằm trong sự bất ổn của chính ranh giới cơ thể. Những thân thể trong tranh không còn là những vật thể khép kín. Chúng mở ra, chảy vào nhau, nhập vào nền tranh, bị những nét cọ của không gian xuyên qua và kéo đi. Theo luận đọc của Mikhail Bakhtin, cơ thể nghịch dị luôn ở trong trạng thái mở, tiếp xúc với thế giới và biến đổi cùng thế giới. Điều này khá gần với những gì đang xảy ra trên bề mặt tranh Kim Chi. Con người không đứng trong không gian như một chủ thể biệt lập. Họ trở thành một phần của không gian đang vận động. 

Nhưng đông người chưa chắc đã hết cô đơn. Trong loạt tác phẩm Ne lâche pas ma main, những nhân vật đứng rất gần nhau nhưng mỗi hình thể dường như vẫn mang theo một vùng tối riêng. Họ cùng hướng về một phía, song không có một cộng đồng thực sự rõ ràng. Chính tên tác phẩm lại mở ra một nghịch lý khác. Ne lâche pas ma main, đừng buông tay tôi, nghe như một lời cầu cứu giữa lúc hình ảnh không cho ta một hành động nắm tay thật rõ ràng. Câu nói ấy vì thế giống một mong muốn hơn là một mô tả. Khi khuôn mặt đã bị xóa nhòa, khi cá thể đang tan vào đám đông, điều còn lại để xác nhận sự hiện diện của người khác có lẽ là bàn tay.

Nếu Ne lâche pas ma main là chuyển động trong bất an thì Tout va bien lại đưa ta vào một trạng thái quần tụ. Những thân thể khỏa thân đứng và ngồi bên nhau trong một không gian tối. Cơ thể ở đây tiếp tục bị giải cấu trúc. Đầu, vai, lưng, cánh tay và những mảng màu nhập vào nhau, chao nghiêng, nhòe đi, tan vào ánh sáng, nhập vào bóng tối khiến ta nhiều lúc không thể xác định đường biên cuối cùng của một thân thể. Những người ở phía sau gần như trở thành bóng. Không gian bao lấy con người, đồng thời con người cũng tan vào không gian.

Tout va bien, mọi chuyện ổn cả, trở thành câu nói có phần nghịch lý. Nhìn vào thế giới của bức tranh, người xem khó có thể nói rằng mọi chuyện thực sự ổn. Có một sự bất an thường trực trong những hình thể không ổn định, trong những khuôn mặt không rõ ràng, trong thứ ánh sáng vừa làm hiện hình vừa che giấu con người. Nhưng chính vì thế, câu nói ấy lại trở nên có sức nặng, giống một lời tự trấn an được nói ra giữa bóng tối.

Có lẽ từ đây ta mới hiểu được vai trò của ánh sáng trong hội họa Kim Chi. Đó không phải thứ ánh sáng đơn giản đến để xua tan bóng tối. Ánh sáng của chị thường bị chia nhỏ thành những mảng xanh, trắng, cam, nâu đỏ, chạy xuyên qua thân thể và không gian. Nó làm con người hiện ra rồi đồng thời khiến họ tan biến. Ký ức về những ngọn đèn dầu ở Cao Lãnh, về cái bóng của cha mẹ, người đi làm đồng, người buôn bán ngoài chợ, về người ông xách đèn đi trên bờ đê, dường như đã được chuyển hóa thành một thứ ngữ pháp của ánh sáng và bóng tối.

Bởi vậy, La lumière est revenue, ánh sáng đã trở lại, cũng không phải một lời phủ nhận bóng tối. Ánh sáng chỉ có ý nghĩa khi bóng tối vẫn còn đó như một định luật nhị nguyên. Càng tối, sự xuất hiện của ánh sáng càng trở nên cần thiết. Ánh sáng huy hoàng khởi rạng nhất trong những khoảnh khắc thời khắc tịch mịch trầm thống. Trong thế giới của Kim Chi, hy vọng không đến từ việc quên đi những u tối của đời sống. Hy vọng nằm trong khả năng con người vẫn nhận ra nhau giữa những u tối ấy.

Đó cũng là nơi cái đơn lập bắt đầu đi về phía cái phổ quát. Cao Lãnh thuộc về Kim Chi. Người ông, dòng sông, đèn dầu, những người lao động trong ký ức tuổi thơ cũng thuộc về một đời sống riêng. Nhưng khi đi vào hội họa, những hình ảnh ấy nhòa dần căn cước địa phương để trở thành bóng dáng của con người. Người xem không cần phải sinh ra ở Đồng Tháp, từng sống bên sông Mekong hay trải qua tuổi thơ dưới ánh đèn dầu mới có thể nhận ra một điều gì đó riêng thuộc.

Những chuyển động trong tranh Nguyễn Kim Chi không dẫn đến một đích đến cụ thể. Chúng tiếp tục kéo con người đi qua bóng tối, qua những hình thể đang tan rã, qua những khoảng cách tưởng như không thể lấp đầy. Giữa sự bất định ấy, Ne lâche pas ma main bỗng trở thành một lời nhắn giản dị mà ám ảnh. Đừng buông tay tôi. Khi khuôn mặt đã mất đi khả năng nhận diện một cá thể, khi thân thể không còn được phân định rạch ròi với thế giới xung quanh, sự tiếp xúc giữa người với người có lẽ là dấu hiệu cuối cùng của một hiện hữu còn muốn được giữ lại. Nỗi niềm hay uẩn khúc thuộc về một đời sống riêng, nhưng cô đơn thì không có biên giới. Và chính ở điểm ấy, hội họa Nguyễn Kim Chi đi xa khỏi câu chuyện của một người đã rời Cao Lãnh để sống bên dòng Andelle, để chạm vào một trạng thái mà bất cứ ai cũng có thể cảm nghiệm trong chính nội tại mình.

Nỗi niềm là cái riêng, nhưng cô đơn là phổ quát… 

Phê bình mỹ thuật: Phạm Minh Quân